De binnenwereld van vrouwen met autisme: imaginaire relaties

window-2575510__340

Hoewel er uiteraard gemeenschappelijke kenmerken zijn tussen mannen en vrouwen met autisme zijn er bij vrouwen toch een paar kenmerken die eruit springen en die te maken hebben met aanpassing aan de maatschappij. Of die te maken hebben met hun vrouwelijkheid. Hoewel vaak wordt gedacht dat vrouwen met autisme wel erg mannelijk zullen zijn, wordt een groot stuk vrouwelijkheid toch niet overruled door autisme. Dat lijkt tot een aantal heel specifieke gedragingen die tot niet zo lang geleden geen belletje deden rinkelen dat een meisje autisme of Asperger zou kunnen hebben.

Veel van deze gedragingen bevinden zich ook echt in de binnenwereld van vrouwen met autisme en komen niet naar buiten als je er niet op doorvraagt. Samantha Craft heeft jarenlange ervaring met vrouwen met ASS en gebruikt een onofficiële checklist op basis van haar eigen ervaring. Bepaalde kenmerken bleken steeds weer terug te komen. Ook hier is uiteraard weer overlap met mannen en jongens met autisme. Maar meisjes blijken zich toch op heel specifieke manieren te bufferen tegen de belasting van het dagelijks leven. Beide geslachten koppelen zich los van overweldigende zintuiglijke ervaringen door zich terug te trekken in dagdromen, innerlijke dialogen of of stimmen. Maar bij meisjes zijn de patronen net anders en niet stereotype autistisch. Sterker, iemand met een gedateerd beeld van autisme zou bij deze mechanismen juist gaan denken dat autisme is uitgesloten. Dat maakt ze extra belangrijk om te kennen.

Imaginaire vriendjes komen vaak voor bij autisme, zeker bij Asperger. Maar vrouwen fantaseren complete relaties, levens en gezinnen bij elkaar. Ze hebben hun ‘hoofdvriend’ tot in alle details uitgewerkt. Ze maken ruzie en leggen dat ook weer bij. Het uitwerken van een situatie uit het echte leven met hun imaginaire partner haalt de druk van de ketel en kan een verwerkingsproces op gang brengen. Soms is het levensecht visualiseren van een ander leven een manier om in contact te komen met hun diepste drijfveren. Het is niet alleen maar een escaperoute. Het dient een doel. Maar het kan je leven op een ongezonde manier gaan overnemen. Als je volkomen geïsoleerd op een feestje zit terwijl je in je hoofd een topavond beleeft met je imaginaire vriendje ben je toch ergens in doorgeschoten.

relationship-2005175__340

De fictieve relaties van vrouwen met ASS lopen vaak achter op hun kalenderleeftijd. Zo kunnen ze nog kalverliefde-vriendjes in hun hoofd hebben terwijl ze al volwassen zijn. Het is ook een manier om om te gaan met het gat in emotionele en seksuele ontwikkeling tussen hen en hun leeftijdsgenoten. Als het niet lukt om een vriend te krijgen omdat je nog niet zover bent dat je een relatie aankunt die past bij de wensen van je neurotypische leeftijdsgenoten, moet het gat ergens mee gevuld worden. Dat is nogal eens een imaginaire vriend. Ik heb er heel wat versleten in de loop der jaren. Ze groeiden mee met mijn ontwikkelingsniveau. Want zo’n imaginaire relatie gaat ook gewoon uit.  Je past niet meer bij elkaar.

Het is niet alleen een coping mechanisme. Ik durf te beweren dat mensen met autisme en andere gevoelige mensen door dit soort ‘geconstrueerde fantasieën’ hun hulpbronnen in hun onbewuste aanboren om hun ontwikkeling op gang te houden. Want het is een veilige manier om te proeven van emotionele situaties. Als je imaginaire vriend je bedriegt, dan raakt dat je niet zo hard als wanneer een echte vriend dat zou doen, maar je kunt al wel de bijbehorende emotie ervaren. De imaginaire vriend geeft vaak aan wat voor soort relatie een vrouw met autisme zou willen of aan zou kunnen en dat kan hard botsen met de buitenwereld. Ze stelt andere eisen aan relaties dan neurotypische vrouwen en je eigen wensen zijn natuurlijk altijd oké. Maar als je verwácht dat ze vervuld worden, kun je erg gedesillusioneerd raken, zeker op het vlak van relaties.

Er kan een probleem ontstaan wanneer die imaginaire relaties zo’n grote plaats innemen dat ze door de echte wereld heen gaan lopen. Als je geïsoleerd ergens zit en mensen kijken je raar aan omdat je een gek gezicht trekt omdat je in je hoofd een ruzie met je imaginaire vriend aan het uitwerken bent, vervreemdt en vereenzaamt het. En vrouwen met ASS praten hier niet gemakkelijk over, juist omdat ze wéten dat het vreemd is. Maar het gebeurt gewoon. Vaak ook juist omdat je eenzaam en vervreemd bent. Zo sociaal onbeholpen als ze zijn, ze weten soms precies waar ze wel en niet over moeten praten.

Het is een veel voorkomend fenomeen waarvan ik geen duidelijke mening heb of het gewenst of ongewenst is. Het heeft een reden waarom het gebeurt, het heeft een nut, het kan uit de hand lopen en soms verzacht het gewoon de pijn. Misschien moeten we er ook niet zo zwart/wit mee omgaan. Het is gegeven en ik denk dat het het beste is om het in goede banen te leiden. Dat kan lastig zijn met een ongelukkige tienerdochter die zwijgt als het graf over de inhoud van haar hoofd. Maar als ze met haar verstand op nul op een feestje in een hoekje zit of zich tijdens een uitje maar niet met het gezelschap kan verbinden, zou ik me weinig illusies maken over waar ze zit in haar hoofd.

Iemand met een imaginaire vriend (M/V) is niet gek. Hij of zij heeft geen waandenkbeelden. Ze weten dat het niet echt is, maar worden er desondanks mee geconfronteerd. Je kiest hier niet voor en je kunt er ook niet mee stoppen. Het is een heel eigen dynamiek in het hoofd van mensen met ASS en heeft zijn eigen, soms onbekende redenen. Openheid over het onderwerp, acceptatie, liefdevolle feedback als het uit de hand loopt en tolerantie voor het feit dat iemands hoofd gewoon aparte dingen doet zijn cruciaal.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *