Empathie en gedeelde ruimte

compassion-857709__340

Een van de grootste struikelblokken bij autisme is empathie: het mee-voelen met iemand anders. Niet te verwarren met medelijden. Het mee-voelen en ook uiten dat je mee-voelt is voor mensen naast (en ook wel op) het autismespectrum een emotionele basisbehoefte. Het is kwetsend als er geen empathie wordt gegeven als dat nodig is. Het kan mensen van elkaar verwijderen en zet relaties onder druk.

Hoezeer het een basisbehoefte is blijkt wel als mensen naast het autismespectrum op zich welwillend staan tegenover mensen op het autismespectrum, maar zich desondanks toch gepasseerd voelen wanneer ze niet op de gewenste momenten empathie ontvangen. Ze wéten dat het moeilijk is, maar de behoefte om emotioneel bevestigd te worden is zo groot dat de instinctieve reactie ´terugtrekken´ is als dat niet gebeurt.

De laatste tijd hoor je steeds vaker de uitdrukking ´to hold space for someone´.  Letterlijk betekent het: ´ruimte vasthouden voor iemand´.  Dat is geen letterlijke, fysieke ruimte, maar een energetische ruimte. Een ruimte waarin die persoon er even helemaal mag zijn. Waarin alle emoties, tranen, zware verhalen, mooie verhalen, alles wat je eigenlijk niet durft te zeggen, alles wat je perse kwijt moet zonder oordeel aangehoord kunnen worden. Je creëert als het ware een cirkel voor iemand anders. Die cirkel staat even los van de buitenwereld. Je gaat niet fixen, geen verhaal vertellen dat nóg erger is, iemands realiteit ontkennen of oplossingen aandragen. Je bent drager of hoeder van de ruimte waarin iemand zijn verhaal doet.

danbo-1817939__340

In alle eerlijkheid, nu snap ik het. Nu snap ik hoe ik naar iemand moet luisteren. Door te visualiseren hoe we samen in een bol zitten die ik creëer en in stand houd, gewoon op m´n zitvlees zit en mijn mond houd (vooral dat) en die persoon zijn verhaal laat doen. Luisteren in plaats van verzinnen wat je gaat zeggen terwijl de ander nog aan het vertellen is. Er komt een rust. Door de ander te laten vertellen, stop je met je eigen denkprocessen. Je gaat afwegen: is het echt nodig om dit te zeggen, of wil ik vooral mezelf horen praten? Zonder dat er sprake is van egoïsme, is een beruchte valkuil van mensen die veel tijd alleen doorbrengen, dat ze snel over zichzelf gaan praten. Hun eigen binnenwereld zo bekend voor hen dat het soms moeite kost om kennis te willen nemen van de binnenwereld van een ander. Je slaat intimiteit, toenadering en vertrouwen snel dood door direct over jezelf te beginnen als iemand zijn verhaal met je deelt. Je moet even schakelen. Je moet bewust denken: en nu gaat het even niet om mij. Visualiseer de cirkel en laat de ander praten. Als ze oplossingen willen, vragen ze er wel om.

Het is enorm wat er gebeurt als je echt gaat luisteren. Luisteren creëert intimiteit. We denken vaak dat praten intimiteit creëert, maar luisteren doet dat. Mensen komen dichter bij hun diepste gevoelens als er echt naar ze geluisterd wordt. Dat is de betekenis van holding space: je biedt iemand de ruimte om zichzelf te verkennen. Het is een illusie van het ego dat jij dat doet met je terugpraten. Het is je oprechte aanwezigheid die dat doet.

Bewust ruimte maken maakt het voor mij als persoon op het autismespectrum ook gemakkelijker om naar iemand te luisteren: door bewust die ruimte te creëren, sluit ik andere invloeden buiten (=minder afleiding, meer aandacht). Door de ruimte te scheppen vorm ik een veld waarin ik echt samen kan zijn met die ander. Doordat ik mijn eigen energieveld afgrendel, raak ik minder verspreid, waardoor ik er kan zijn voor die ander. Dat is geen onwil als ik er niet ben. Ik wist niet hoe ik mezelf zo bij elkaar kan houden dat ik echt kan luisteren. Je schakelt bewust naar de ander waardoor je bewustzijn niet half in één modus en half in een andere blijft hangen. Dat komt de kwaliteit van je contact enorm ten goede. Gewoon even bewust kiezen om nú bij die persoon te zijn. Je kunt samen-zijn tot het punt dat je kunt zeggen: ´ik voel je´.  Ik voel je verhaal, ik kan linken met je emotie, ik begrijp de impact. Dan heb je empathie gecreëerd. Door ruimte te maken, je geest te reserveren voor die persoon en andere invloeden even buiten te sluiten.

Mijn goede voornemen voor 2017 is om heel veel space te holden. En er zullen echt wel momenten zijn dat dat even niet lukt. Ik wens iedereen heel veel goede gesprekken toe. Frappant: ik zocht foto´s voor dit artikel en als ik ´communiceren´ intyp op pixabay, krijg ik als eerste een hele rits foto´s van smartphones.

1 thought on “Empathie en gedeelde ruimte”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *