Omgaan met prikkels en ‘innerlijke ruimte’

person-human-child-girl-blond-meadow-grass

Jaren geleden sprak ik een meditatiemeester. Eén opmerking van die man is me altijd bijgebleven en ik val er nog regelmatig op terug:

Je vermogen om met de buitenwereld om te gaan wordt groter als je je innerlijke ruimte vergroot.

Die kwam binnen.  Tot dat moment leefde ik in de veronderstelling dat ik moest ‘vechten’ tegen de buitenwereld en dat de manier om beter met de buitenwereld om te gaan, ‘beter leren vechten’ was. Het omgekeerde was waar. Deze eenvoudige zin omvatte de essentie van zen, of meditatie.

‘Innerlijke ruimte’ lijkt een vaag begrip in een maatschappij waarin we ons vooral op de buitenwereld richten en onze innerlijke wereld verwaarlozen. Er is veel afleiding om ons heen. Niet alleen in de vorm prikkels, een lange todo-list, lange werkweken en veel ‘vraag’ vanuit de wereld om ons heen. Ook vanuit onze innerlijke behoefte om te weten wat er allemaal gebeurt in die buitenwereld. Daardoor worden we zo ontzettend afgeleid door emails en sociale media. Het is niet alleen dat er ‘daarbuiten’ zo ontzettend veel gebeurt (dat is waar), maar wij willen daar zelf ook voortdurend bij betrokken zijn. En dat doen we zelf. Al deze prikkels van buiten, onze innerlijke drang om ons met die prikkels te bemoeien en onze gedachtenstroom over die buitenwereld maken dat we verwijderd raken van onze innerlijke ruimte.

Die innerlijke ruimte is een soort persoonlijke tempel. Het is er altijd stil, hij is altijd geopend en je kunt er altijd terecht voor raad en daad, rust, troost en verstilling. Het is een geweldige innerlijke hulpbron die er onvoorwaardelijk voor ons is en waar veel mensen ook naar snakken. Maar we barricaderen zelf de deur. En dat doen we door onze innerlijke ruimte te verkleinen en te verschralen. En het allermooiste is: je innerlijke ruimte kun je steeds groter maken. Als je je innerlijke ruimte versterkt door haar steeds groter en sterker te maken, dan ga je steeds meer vanuit die innerlijke ruimte leven. Je innerlijke ruimte raakt verweven met de uiterlijke wereld. Ze wordt steeds meer een deel van je waakbewustzijn.

city-2720913__340 landscape-2211587__340

Net zoals er meer inhoud in een grote doos zit dan in een kleine, kan ook een getrainde innerlijke ruimte meer bevatten dan een ongetrainde. Als je innerlijke ruimte getraind of gecultiveerd is, dan merk je dat je veel meer prikkels van buiten kunt opvangen. Bij mensen die zich te lang te veel op de buitenwereld hebben gericht, kan die innerlijke ruimte als het ware ondervoed of verschrompeld zijn. Ze is niet meer beschikbaar. Waardoor we voortdurend overvallen worden door alles wat er in de wereld om ons heen gebeurt. We leven bij de waan van de dag. We denken dat die buitenwereld het enige is wat er is, dat we alleen maar leven voor die buitenwereld en dat ze ons hele bestaan uitmaakt. Geen wonder dat we daar moe, uitgeblust en geïrriteerd van worden.

Een kleine innerlijke ruimte zit al snel vol met prikkels van buiten. Stop een voetbal in een kartonnen doos en je ziet dat die heel wat van de beschikbare ruimte inneemt. Leg diezelfde bal in een garage en hij valt daar eigenlijk niet op. Hetzelfde geldt voor je innerlijke ruimte. Het lastige is dat je, om je innerlijke wereld te voeden, je de uiterlijke wereld even moet buitensluiten. En in een maatschappij die heel erg om de buitenwereld draait, moet je je daar bewust voor inspannen. Hoe prominenter de buitenwereld aanwezig is in je leven, hoe lastiger het wordt om je innerlijke ruimte te voeden en te vergroten. Je moet bewust stappen zetten om die spiraal te doorbreken.

Hoe kun je je innerlijke ruimte voeden? Dat is een proces wat tijd kost en het resultaat hangt af van hoeveel moeite jij erin steekt. Het kan namelijk lastig zijn om je te onttrekken van die voortdurende stroom van buiten.

meditatie

Heel simpel. Zitten, je mond houden en je gedachten loslaten. Volg je ademhaling. Het is zoals ze zeggen: laat een pot met troebel water maar staan en het wordt vanzelf helder. Geef je gedachten en spinsels en prikkels maar de tijd om naar beneden te zakken. De helderheid van je innerlijke ruimte komt vanzelf naar voren. Wanneer je erg overprikkeld bent, heeft het wat meer tijd nodig heb ik gemerkt

niets doen

Het beste middel tegen de effecten van teveel doen is niets doen. Ga gewoon op de bank liggen en doe niets. Je zult merken dat wanneer je eenmaal in de overdrive zit, je steeds meer wilt gaan doen. Er moet nog dit en dat gedaan worden en je kunt er ook niet meer mee leven dat het nog niet gedaan is. Dat is een aangeleerde gewoonte. Bied weerstand aan de prikkel om voortdurend rond te rennen, de wereld vergaat niet. Dat telefoontje kan morgen ook wel, van het weekend kun je dingen kopen die nodig zijn. Het klinkt misschien sarcastisch, maar je bent niet zo belangrijk. Je kunt en mag het je permitteren om even uitgeschakeld te zijn.

meditation-1794292__340

ga er eens mee zitten

Helpt vooral om om te gaan met emoties die te weinig ruimte krijgen. Onder invloed van de prikkels uit de buitenwereld (die ook emoties oproepen) verdring je vaak je eigen emoties. Ga gewoon zitten, adem langzaam, diep en bewust vanuit je onderbuik. Voel waar er plekken van spanning of ongemak of zelfs pijn in je lichaam zitten. Emoties slaan zich op in het lichaam als ze niet verwerkt worden en kunnen vanuit daar gaan opspelen. Je bent niet altijd in de gelegenheid om met een emotie om te gaan op het moment dat die zich aandient, maar dat kan altijd later nog. Als ik ‘uit mijn hum’ thuiskom, is dat vaak een teken dat er wat achterstallig emotioneel onderhoud gedaan moet worden. Adem geduldig en compassievol naar de plekken toe die zich manifesteren (het zijn gek genoeg altijd die gewaarwordingen waar we in de waan van de dag omheen draaien, maar juist dat heeft aandacht nodig). Emoties kunnen zich direct kenbaar maken als emoties, maar ook in de vorm van spanning in je lichaam. Je kunt merken dat je adem stokt. Juist dan moet je blijven doorademen. Hoe heviger de emotie, hoe dieper de ademhaling die ze nodig heeft om weer vrij te komen. Geef je emoties de adem die ze nodig hebben en ze zullen zich oplossen. Er kunnen tranen komen, pijnlijke gedachten, laat ze maar komen en gaan. Een emotie bepaalt niet je hele wereld, het is altijd een momentopname. Een emotie wil alleen maar gevoeld worden zodat je haar boodschap kunt horen. Wanneer een emotie is gevoeld, verdwijnt ze weer.

het belang van ademhalen

Onze adem verbindt ons met het leven. We kunnen een paar maanden zonder eten, een paar dagen zonder water maar slechts een paar minuten zonder zuurstof. Lucht is onze primaire voedingsbron. Wanneer mensen getraumatiseerd, gestrest of bang zijn, gaan ze oppervlakkig ademhalen. Wanneer we schrikken, stokt de adem. We stappen als het ware even uit het leven. En juist dat ademen is de sleutel. Blijf in het moment, blijf bij het leven. Wanneer we oppervlak of niet meer ademhalen, schieten we uit ons lijf en in ons hoofd. Let er maar eens op. Je handen voelen koud en je gedachten gaan malen. Je sterft als het ware een klein beetje. Voed lichaam met zuurstof en alles gaat weer stromen. Adem is leven. We nemen bij de geboorte onze eerste ademteug en bij de dood blazen we onze laatste adem uit. In de tussentijd moeten we vooral goed blijven doorademen. Wanneer je diep ademhaalt, kom je automatisch in je innerlijke ruimte terecht. Het is onmogelijk om bewust adem te halen en in je hoofd te schieten.

zen-2907290__340

Prikkels bied je niet het hoofd door ertegen te vechten heb ik gemerkt. Hoe meer je in de weerstand en de verharding schiet, hoe harder doe prikkels binnenkomen en hoe storender ze zijn. Je innerlijke ruimte vergroten betekent het opgeven van weerstand (verzet maakt je innerlijke ruimte kleiner). Word als water, als je de wereld langs je heen laat stromen alsof je een steen in de rivier bent, komt die veel minder penetrant binnen. Wanneer je prikkels en weerstanden op gaat potten, worden ze veel groter. Wat je meteen weer loslaat, blijft je niet dwarszitten. Probeer het maar: er komt bijvoorbeeld een brommer langs en het geluid brengt je naar de grenzen van je bandbreedte. Haal eens diep adem, adem de gedachte ‘dit is vreselijk irritant’ weg en laat het incident meteen weer varen. Geef jezelf een paar ademhalingen de ruimte om de schrik te laten zakken. Keer bewust terug naar je innerlijke ruimte en leeg hem meteen weer. Loslaten in plaats van vechten. Het leven kan zoveel vrediger zijn.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *